Games | Rhymes | Customs | Tongue Twisters | Modern Games | Games and Adults | Participants | Home
Greek Christmas Customs
 
Τα κάλαντα - Christmas Carols 

Ξέρεις ότι η ιστορία των τραγουδιών που ονομάζονται κάλαντα προχωρεί πολύ βαθιά στο παρελθόν και συνδέεται με την Αρχαία Ελλάδα; Βρήκαν, μάλιστα, αρχαία γραπτά κομμάτια παρόμοια με τα σημερινά κάλαντα. 
Τα παιδιά της εποχής εκείνης κρατούσαν ομοίωμα καραβιού που παρίστανε τον ερχομό του θεού Διόνυσου. 
'Αλλοτε κρατούσαν κλαδί ελιάς ή δάφνης στο οποίο κρεμούσαν κόκκινες και άσπρες κλωστές. Στις κλωστές έδεναν τις προσφορές των νοικοκύρηδων. 
Ακόμη και σήμερα ξυπνάμε με το τριγωνάκι των παιδιών που "καλαντίζουν" από πόρτα σε πόρτα. Συχνά δεν καταλαβαίνουμε εντελώς τα λόγια των τραγουδιών. Οι στίχοι είναι φθαρμένοι, γιατί μας έρχονται από τα πολύ παλιά χρόνια. Η γλώσσα, σε πολλά σημεία, είναι βυζαντινή ή έχει στοιχεία από τον Πόντο ή την Καππαδοκία που διατηρήθηκαν σ' αυτά τα τραγούδια. 

Teacher: K. Kontou
Athens College Elementary School

Χριστουγεννιάτικα Έθιμα [Christmas Customs] 

Το τάισμα της βρύσης 
Οι κοπέλες, τα χαράματα των Χριστουγέννων (αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς), πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση "για να κλέψουν το άκραντο νερό". Το λένε άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ' όλη τη διαδρομή. Όταν φτάνουν εκεί, την "ταϊζουν", με διάφορες λιχουδιές: βούτυρο, ψωμί, τυρί... Και λένε: 

"Όπως τρέχει το νερό σ' βρυσούλα μ', έτσ' να τρέχ' και το βιο μ'". 

Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, "κλέβουν νερό" και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιουν όλοι από τ' άκραντο νερό. Με το ίδο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια. 

Το ρόδι 

"Χίλιοι μύριοι καλογέροι σ' ένα ράσο τυλιγμένοι" 
Τι είναι; 

Το ρόδι είναι σύμβολο αφθονίας, γονιμότητας και καλής τύχης. Σε πολλά μέρη της Ελλάδας κρεμούσαν στο κάθε σπίτι, από το φθινόπωρο, ένα ρόδι. Μετά τη Μεγάλη Λειτουργία της Πρωτοχρονιάς το πετούσαν με δύναμη στο κατώφλι για να σπάσει σε χίλια κομμάτια κι έλεγαν: 

"Χρόνια Πολλά! Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος!" 

Teacher: K. Kontou 
Athens College Elementary School 


 
Κάλαντα Χριστουγέννων 
Christmas Carols 

Καλήν ημέραν άρχοντες, 
αν είναι ορισμός σας, 
Χριστού την θείαν Γέννησιν 
να πω στ' αρχοντικό σας. 

Χριστός γεννάται σήμερον 
εν Βηθλεέμ τη πόλει. 
Οι ουρανοί αγάλλονται 
χαίρει η κτήσις όλη. 

Εν τω σπηλαίω τίκτεται 
εν φάτνη των αλόγων  
ο Βασιλεύς των ουρανών 
και Ποιητής των όλων. 

Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι 
το "Δόξα εν υψίστοις". 
Και τούτο άξιον εστί 
η των ποιμένων πίστις. 

Καλήν ημέραν άρχοντες, 
αν είναι ορισμός σας, 
Χριστού την θείαν Γέννησιν 
να πω στ' αρχοντικό σας. 

Χριστός γεννάται σήμερον 
εν Βηθλεέμ τη πόλει. 
Οι ουρανοί αγάλλονται 
χαίρει η κτήσις όλη. 

Εν τω σπηλαίω τίκτεται 
εν φάτνη των αλόγων  
ο Βασιλεύς των ουρανών 
και Ποιητής των όλων. 

Πλήθος αγγέλων ψάλλουσι 
το "Δόξα εν υψίστοις". 
Και τούτο άξιον εστί 
η των ποιμένων πίστις.

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς 
New Year's Carols 

Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά 
ψηλή μου δεντρολιβανιά 
κι αρχή καλός μας χρόνος 
εκκλησιά με τ' ’γιο θρόνος. 

Αρχή που βγήκε ο Χριστός 
’γιος και Πνευματικός, 
στη γη να περπατήσει 
και να μας καλοκαρδίσει. 

’γιος Βασίλης έρχεται, 
και δεν μας καταδέχεται, 
από την Καισαρεία, 
συ' σαι αρχόντισσα κυρία. 

 

 
 Teacher: P. Kiriazi 
Athens College Elementary School

Καλικάντζαροι [Goblins] 

Πολλοί από σας θα 'χετε ακούσει το παραμύθι για 'κείνα τα μικρούτσικα πλάσματα, τα μαύρα σαν κατράμι, που τις μέρες του Δωδεκαήμερου κάνουν λογιώ λογιώ τρέλες. 
Μα ποια είναι αυτά τα πλάσματα που αναγκάζουν όσους βρουν έξω από τα σπίτια τους να χορέψουν μαζί του, εμποδίζουν τα ζώα να περπατήσουν, λερώνουν τα τρόφιμα των νοικοκύρηδων, κλέβουν γλυκά; 
Ποια είναι; Κι από που ξεφύτρωσαν; Ναι! Ναι! ξεφύτρωσαν... Γιατί βγήκαν από τα βάθη της γης... 
Είναι τα καλικαντζαράκια... 
Έναν ολόκληρο χρόνο παλεύουν να κόψουν το δέντρο που στηρίζει τη γη. Ενώ όμως κοντεύουν να τελειώσουν το κόψιμο του δέντρου, φτάνουν τα Χριστούγεννα... Τότε αφήνουν κάτω τα πριόνια και τα τσεκούρια κι αποφασίζουν ν' ανέβουν στη γη να γλεντήσουν λιγάκι, πειράζοντας τους ανθρώπους... 
Βράδυ, 24 Δεκεμβρίου, και να τους... 
Λένε πως η αρχή των μύθων που είναι σχετικοί με τους καλικάντζαρους βρίσκεται στα πολύ παλιά χρόνια. 
Οι Αρχαίοι πίστευαν πως οι ψυχές σαν έβρισκαν την πόρτα του 'Aδη ανοιχτή, ανέβαιναν στον απάνω κόσμο και τριγύριζαν παντού χωρίς έλεγχο και περιορισμούς. 
Πολύ αργότερα οι Βυζαντινοί, γιόρταζαν το Δωδεκαήμερο με μουσικές, τραγούδια και μασκαρέματα. Οι άνθρωποι, έχοντας κρυμμένα τα πρόσωπά τους, έκαναν με πολύ θάρρος και χωρίς ντροπή ό,τι ήθελαν. Πείραζαν τους ανθρώπους στους δρόμους, έμπαιναν απρόσκλητοι σε ξένα σπίτια κι αναστάτωναν τους νοικοκύρηδες: ζητούσαν λουκάνικα και γλυκά για να γλιτώσουν απ' αυτούς έκλειναν πόρτες και παράθυρα. Οι μασκαρεμένοι όμως έβρισκαν πάντα κάποιους τρόπους να εισβάλλουν στα ξένα σπίτια, ακόμα κι από τις καμινάδες. Κι όλα αυτά για δώδεκα μέρες, ως την παραμονή των Φώτων, οπότε με το Μεγάλο Αγιασμό όλα σταματούσαν κι οι άνθρωποι ησύχαζαν.  
Με το πέρασμα του χρόνου όλα αυτά τα παράξενα φερσίματα, τα μασκαρέματα και οι φόβοι των ανθρώπων έμειναν ζωντανά στη μνήμη του λαού μας κι η πλούσια φαντασία του γέννησε σιγά σιγά τα μικρά, αλαφροίσκιωτα πλάσματα που τα ονόμασε καλικάντζαρους ή παγανά ή καλιοντζήδες ή τσιλικρωτά... 
Οι άνθρωποι φαντάζονταν τους καλικάντζαρους αλλού σαν σκυλιά, αλλού σαν γάτες, αλλού σαν ανθρώπους μαλλιαρούς, αλλού σαν στραβοπόδαρους ή στραβομούτσουνους με καμπούρες, όλους, βέβαια, μαύρους σαν κατράμι και με ουρά όμοια με τους διαβόλου. 

Teacher: K. Kontou
Athens College Elementary School


 
Games | Rhymes | Customs | Tongue Twisters | Modern Games | Games and Adults | Participants | Home